Αστοχα και κινδυνώδη

πηγή καθημερινή

Του Νικου Α. Κωνσταντοπουλου

Ο κυκλώνας της κρίσης που ξέσπασε προκαλεί ακραία πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά φαινόμενα, σε όλο τον κόσμο. Η διάψευση των θεωρημάτων του νεοφιλελευθερισμού, ως κρατούντος κοινωνικοπολιτικού καθεστώτος της παγκοσμιοποίησης, κλονίζει μικρές και μεγάλες χώρες, αποκαλύπτοντας κυβερνητική αδυναμία και θεσμική υστέρηση στη διαχείριση μιας τέτοιας δοκιμασίας, από κάθε κρατικό - πολιτικό σύστημα χωριστά.

Δεν επήλθε, βεβαίως, «το τέλος της ιστορίας και της πολιτικής» με την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, όπως έσπευσαν ανιστόρητα και άκριτα να πανηγυρίσουν κάποιοι, στη δεκαετία του ’90. Ούτε τώρα ζούμε «τον θάνατο του καπιταλισμού» από τα διαλυτικά αδιέξοδα του νεοφιλελευθερισμού, στη δεκαετία του 2010, όπως επίσης ορισμένοι επιπολαίως γράφουν. Κανείς, επομένως, δεν νοείται να διατηρεί εμμονές στα δόγματα του υπαρκτού σοσιαλισμού είτε στους ευαγγελισμούς του νεοφιλελευθερισμού.

«Το 2009 θα είναι χρονιά όλων των κινδύνων», έγραφε πρόσφατα ο Ιγνάσιο Ραμονέ. Καθώς περνάμε από την παγκοσμιοποίηση της αγοράς στην παγκοσμιοποίηση της κρίσης, η ανθρωπότητα μπαίνει σε διαφορετική ιστορική φάση, που επιβάλλει ριζικό αναστοχασμό και ριζοσπαστικές αναζητήσεις για τις πολιτικές δημοκρατικές ρυθμίσεις των πλανητικών προβλημάτων, για τους πολυμερείς θεσμούς συνεννόησης και λειτουργίας της διεθνούς κοινότητας, για τη δημιουργία νέων ιδεών και στρατηγικών σχεδιασμών, για εναλλακτικά πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά συστήματα. Ανακατεύουμε τις στάχτες που άφησαν, καθώς έσβησαν οι ενθουσιασμοί της μεταπολίτευσης, την ώρα που η αναζήτηση νέων, διαφορετικών πεδίων διαμόρφωσης της πολιτικής παίρνει εναγώνια ένταση.

Οι νέες εξελίξεις, που είναι καταιγιστικές και σύνθετες, δεν αφήνουν κανέναν να φανταστεί το μέλλον αισιόδοξο ούτε να αναπαραστήσει το παρελθόν νοσταλγικά. Η πραγματικότητα επιτίθεται με σφοδρότητα στις δημαγωγίες με τις οποίες φτιάξαμε τη στρεβλή και ψευδή συνείδηση της μεταπολίτευσης, δεν εμπιστεύεται το αναξιόπιστο και διαβρωμένο πολιτικό σύστημα, που από δεκαετία σε δεκαετία και από κυβέρνηση σε κυβέρνηση ανακυκλώνει ανεπάρκειες, υποκρισίες, αποτυχίες και αυτοδιαψεύσεις.

Κανείς δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τα διαρθρωτικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά προβλήματα μονάχος του. Αυτό το γνωρίζουν όλοι, όπως όλοι γνωρίζουν ότι οι αιτίες των προβλημάτων είναι μέσα στο πολιτικό σύστημα και το κοινωνικό σώμα. Με ένα λόγο, τα προβλήματα της Ελλάδας του 2010 ξεπερνούν το πλαίσιο που υπάρχει για τη διαχείριση και αντιμετώπισή τους. Το σύστημα της μονοκομματικής κυβερνητικής πλειοψηφίας, το εκλογικό σύστημα, το πρωθυπουργοκεντρικό μοντέλο διακυβέρνησης, ο κομματικός κυβερνητισμός, η παραταξιοποίηση θεσμών και κοινωνίας, η διαχρονία της διαπλοκής - διαφθοράς και η ομοιομορφία της κομματικής πρακτικής, είναι από τις αιτίες που παράγουν τον νοσηρό δημόσιο βίο και την πολιτική της μηδενικής αξιοπιστίας.

Το στρατηγικό πρόβλημα της Ελλάδας του 2010 ξεπερνάει όλες τις δομές και τις πολιτικoθεσμικές λειτουργίες του συστήματος.

Το ζητούμενο είναι η στρατηγικού χαρακτήρα προετοιμασία, η εξασφάλιση των προϋποθέσεων, ώστε να αποφευχθούν οι αστοχίες και οι επικίνδυνες ανατροπές. Η Ελλάδα θα δοκιμαστεί σκληρά. Είναι αυτονόητο ότι δεν θα πρέπει να μεγιστοποιηθεί το κόστος από κυβερνητισμούς και κομματισμούς, που ο καθένας αυτάρεσκα διεκδικεί την αυθεντία. Αυτό αφορά όλες τις κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις. Η κριτική και η αντίθεση προς την κυβέρνηση είναι αυτονόητη, η κομματική αντιπαράθεση εύλογη, οι προγραμματικές διαφορές υπαρκτές και αναγκαίες. Το σχήμα κυβέρνηση - αντιπολίτευση δεν θα πάψει να λειτουργεί. Αλλά δεν αρκεί για να αντιμετωπίσει τη σκοτεινή και επίφοβη κατάσταση. Τα διαγγέλματα και οι συνεντεύξεις, επ’ ευκαιρία, δεν ξορκίζουν την κρίση, δεν παράγουν πολιτική. Ούτε η εκλογολογία και η ανταγωνιστική παροχολογία. Βεβαίως η κυβέρνηση έχει την πρώτη ευθύνη. Ομως η κυβερνητική αποτυχία δεν θα κοστίσει μόνο στη Ν.Δ. Κάθε αποτυχία θα έχει τραγικές επιπτώσεις για όλους. Οι εκλογές που θα γίνουν, όποτε και αν γίνουν, δεν θα είναι πανάκεια για όποια επόμενη κυβέρνηση.

Εκείνο που η συγκυρία απαιτεί και το πολιτικό σύστημα δεν διαθέτει, είναι μια θεσμική πρωτοβουλία συζήτησης της κρίσης και στοιχειώδους συνεννόησης όλων. Να βρεθεί, δηλαδή, ένα ελάχιστο πεδίο συνάντησης και διαλόγου όλων των πολιτικών δυνάμεων, με στόχο την ελάχιστη προετοιμασία, ώστε τα επερχόμενα να μην τσακίσουν την οικονομία και την κοινωνία της χώρας. Δεν νοείται να στεκόμαστε, λέγοντας ο καθένας τα δικά του, στη νοοτροπία του ανύπαρκτου κοινού παρονομαστή. Ζητείται η θεσμική πρωτοβουλία, που θα επιδιώξει έστω τον ελάχιστο κοινό παρονομαστή στην πολιτική μας ζωή. Υπάρχουν θεσμικοί παράγοντες να παίξουν αυτόν τον ρόλο. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο πρωθυπουργός, ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο πρόεδρος της Βουλής, ακόμη και ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος.


Φτάνει ο αρνητισμός που δεν αφήνει κανέναν να συζητήσει με κανέναν. Ζητείται πρωτοβουλία θεσμικού ρόλου προς όλους για συνεννόηση και προετοιμασία.